Búi sắt có thể làm sạch dầu mỡ và thức ăn cháy bám trên xoong nồi, nhưng các sợi kim loại bong ra hoặc việc sử dụng sai bề mặt có thể gây mất an toàn. Người dùng cần chú ý kiểm tra, vệ sinh và thay mới dụng cụ đúng lúc.
Búi sắt là vật dụng quen thuộc trong nhiều căn bếp Việt, thường được dùng để xử lý những vết bẩn cứng đầu mà miếng rửa bát thông thường khó làm sạch. Tuy nhiên, không ít gia đình vẫn tiếp tục sử dụng búi sắt đã cũ, bung sợi hoặc dùng chung một dụng cụ để cọ rửa nhiều loại vật dụng khác nhau.
Tìm hiểu lịch sử
Các khuyến cáo từ cơ quan quản lý an toàn thực phẩm và nhà sản xuất đồ gia dụng cho thấy, việc lựa chọn, sử dụng và bảo quản búi sắt đúng cách là điều cần thiết để hạn chế những rủi ro không mong muốn.
Sợi kim loại bong ra có thể lẫn vào thực phẩm
Nguy cơ đáng chú ý khi sử dụng búi sắt là các sợi kim loại có thể bị đứt hoặc bong ra trong quá trình cọ rửa. Những mảnh nhỏ này có khả năng mắc lại trên bề mặt xoong nồi, bát đĩa và gây thương tích nếu không được phát hiện.
Những sợi kim loại nhỏ có thể trở thành mối nguy ít người để ý
Theo báo cáo kiểm tra vệ sinh thực phẩm được chính quyền thành phố Norwich (Anh) công bố ngày 4/3/2025, cơ quan chức năng từng ghi nhận tình trạng sợi kim loại bị lỏng trên dụng cụ cọ rửa tại một cơ sở kinh doanh thực phẩm.
Báo cáo khuyến nghị thường xuyên kiểm tra các dụng cụ làm sạch, bao gồm búi cọ kim loại, dụng cụ bằng nhựa và bàn chải, nhằm phát hiện dấu hiệu xuống cấp. Những mảnh kim loại hoặc nhựa nhỏ bong ra có thể lẫn vào thực phẩm, tiềm ẩn nguy cơ gây thương tích cho người sử dụng.
Dù trường hợp trên được ghi nhận tại một cơ sở kinh doanh thực phẩm, đây vẫn là cảnh báo đáng lưu ý đối với các gia đình trong quá trình sử dụng dụng cụ vệ sinh nhà bếp.
Sau thời gian dài sử dụng, búi sắt có thể biến dạng, bung hoặc đứt sợi, đặc biệt khi thường xuyên phải chà mạnh để loại bỏ vết bẩn cứng đầu. Vì vậy, người dùng nên kiểm tra tình trạng dụng cụ thường xuyên và thay mới khi phát hiện dấu hiệu hư hỏng, thay vì cố sử dụng đến khi búi sắt không còn dùng được.
Sau khi cọ rửa, cần tráng kỹ xoong nồi và bát đĩa bằng nước sạch để loại bỏ cặn bẩn cũng như những mảnh vật liệu có thể còn sót lại trên bề mặt.
Không nên dùng búi sắt cho mọi loại xoong nồi
Ngoài nguy cơ bong sợi kim loại, sử dụng búi sắt không phù hợp còn có thể làm trầy xước và ảnh hưởng đến độ bền của dụng cụ nhà bếp.
Cổng thông tin điện tử của cơ quan tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng Việt Nam lưu ý rằng dùng búi sắt chà xát quá mạnh là một trong những sai lầm thường gặp khi vệ sinh nồi inox.
Tin tức giải trí
Với nồi bị cháy khét, người dùng nên ngâm nước ấm để làm mềm phần thức ăn bám dính, sau đó làm sạch bằng miếng cọ mềm. Nếu vết bẩn quá cứng đầu và cần dùng búi sắt, nên thao tác nhẹ tay để hạn chế làm xước bề mặt. Khăn mềm hoặc miếng rửa bát phù hợp vẫn là lựa chọn nên ưu tiên.
Đặc biệt, các gia đình cần tránh sử dụng búi sắt hoặc dụng cụ có tính mài mòn mạnh để vệ sinh chảo chống dính. Theo hướng dẫn sử dụng của hãng đồ gia dụng Tefal, miếng cọ kim loại và búi thép không phù hợp với các sản phẩm có lớp phủ chống dính, bởi lực chà xát có thể làm trầy xước lớp phủ, ảnh hưởng đến chất lượng bề mặt và tuổi thọ của chảo.
Trong khi đó, tài liệu kỹ thuật của hãng 3M cho biết một số loại búi cọ inox được thiết kế để làm sạch xoong nồi, khay nướng, vỉ nướng và các vết thức ăn cháy bám chắc. Tuy nhiên, nhà sản xuất cũng khuyến cáo không sử dụng những sản phẩm này trên bề mặt được đánh bóng hoặc dễ bị trầy xước.
Do đó, búi sắt không phải lúc nào cũng là dụng cụ vệ sinh phù hợp. Người dùng cần căn cứ vào chất liệu của từng vật dụng và hướng dẫn từ nhà sản xuất để lựa chọn phương pháp làm sạch an toàn.
Cách vệ sinh và bảo quản búi sắt đúng cách
Việc làm sạch và bảo quản búi sắt sau mỗi lần sử dụng cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hạn chế cặn bẩn tích tụ giữa các sợi kim loại.
Du lịch biển
Theo hướng dẫn kỹ thuật của 3M đối với búi cọ inox Scotch-Brite, người dùng nên loại bỏ thức ăn thừa mắc trong dụng cụ, rửa bằng nước có xà phòng để làm sạch dầu mỡ, sau đó tráng kỹ với nước sạch. Tiếp theo, cần giũ bỏ nước còn đọng và để búi cọ khô tự nhiên.
Nếu chỉ xả sơ qua nước rồi tiếp tục sử dụng, vụn thức ăn và dầu mỡ mắc giữa các sợi kim loại có thể chưa được loại bỏ hoàn toàn. Vì vậy, cần vệ sinh kỹ sau mỗi lần cọ rửa, đồng thời tránh để dụng cụ trong tình trạng ẩm bẩn kéo dài.
Vấn đề vệ sinh dụng cụ làm sạch cũng được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) đề cập trong dự thảo hướng dẫn năm 2017 về kiểm soát vi khuẩn Listeria monocytogenes tại các cơ sở chế biến thực phẩm ăn liền.
Theo tài liệu này, các miếng cọ rửa cần được thay thường xuyên, giữ khô khi không sử dụng hoặc bảo quản bằng phương pháp vệ sinh phù hợp. FDA cũng khuyến nghị không dùng dụng cụ từng được sử dụng để làm sạch sàn nhà, cống rãnh cho những bề mặt tiếp xúc với thực phẩm.
Đây là hướng dẫn dành cho cơ sở chế biến thực phẩm, không phải quy định bắt buộc đối với hộ gia đình. Tuy nhiên, nguyên tắc hạn chế nhiễm bẩn chéo vẫn có thể áp dụng trong sinh hoạt thường ngày.
Các gia đình nên dùng riêng dụng cụ rửa bát, xoong nồi với dụng cụ vệ sinh bồn thoát nước hoặc những khu vực chứa nhiều chất bẩn. Búi sắt cũng cần được thay mới khi có dấu hiệu bung sợi, gỉ sét hoặc không thể làm sạch hoàn toàn.
Đối với bát đĩa và các vật dụng thông thường, người dùng có thể ưu tiên khăn mềm, miếng rửa bát ít gây trầy xước hoặc bàn chải phù hợp. Với xoong nồi có thức ăn bám lâu ngày, nên ngâm nước ấm để làm mềm vết bẩn trước khi vệ sinh, thay vì lập tức dùng búi sắt chà mạnh.